Digitalisering van de zorg: onvermijdelijk of onverstandig?

Zo, op de rand van oud en nieuw schrijf ik mijn laatste blog van dit jaar. Mijn gezondheid is gelukkig redelijk stabiel gebleven, dankzij bewegen, energiemanagement, ehealth en vooral goed luisteren naar mijn lichaam. En vooral niet te vergeten de inzet van mijn zorgverleners.
De komende dagen zie ik wel op tegen, de kou, de vochtige lucht en het vuurwerk. Hierdoor zal ik meer binnen blijven. Vanuit mijn appartement op de zevende verdieping zal ik nog wel één keer volop ‘genieten’ van het spectaculaire vuurwerk.

De afgelopen periode heb ik aan mooie projecten meegewerkt als ervaringsdeskundige voor o.a. het Longfonds, zoals de vernieuwde brochure “Hoesten, moe, benauwd. Alles over COPD”, het testen van Luscii voor het Haga Ziekenhuis, Ditto en e-supporter MUMC+. Het is erg fijn dat de app e-supporter opnieuw subsidie krijgt, zodat er gewerkt kan worden aan versie 2.0. Tevens ben ik toegevoegd aan de expertise groep Alpha-1 van Longfonds en het LUMC Expertisecentrum.

Volgend jaar start ik weer met nieuwe projecten. Zoals een gastcollege voor masterstudenten Farmacie aan de Universiteit Leiden, het testen van nieuwe zorgapps zoals MyAlpha1 (CSL) en de evaluatie van eGym samen met Dave van Corpus Activum. Genoeg om naar uit te kijken en om over te schrijven.

De digitalisering in de zorg is in volle gang. Waar vroeger het contact met de zorgverlener vooral plaatsvond in de spreekkamer, zie ik nu een groeiende rol voor zorgapps en ehealth hulpmiddelen. Denk aan telemonitoring, artificiële intelligentie (AI), beeldbellen en apps die mij helpen mijn gezondheid beter te begrijpen en te managen. Het afgelopen jaar heb ik hierover diverse keren een blog geschreven. Het is een ontwikkeling die veelbelovend is, maar die ook vraagt om een kritische blik.

Een van de grootste pluspunten van ehealth is dat ik als patiënt meer inzicht en regie heb over mijn eigen gezondheid. Via apps kan ik klachten bijhouden, meetwaarden inzichtelijk maken en zien hoe mijn gezondheid, naast dat wat ik ervaar, zich ontwikkelt. Dit vergroot de betrokkenheid en maakt de communicatie met de zorgverleners gemakkelijker.

Daarnaast zorgt digitale zorg voor tijdwinst en toegankelijkheid. Inzicht in het zorgdossier, via een portal of PGO, is essentieel om mijn ziekte te managen. Een videoconsult scheelt reistijd en maakt het mogelijk om sneller een vraag te stellen. Voor mensen met chronische aandoeningen, zoals COPD, kan dit een enorme verlichting zijn.
Ook het tussentijds invullen van vragenlijsten en/of belangrijke vragen die ik kan stellen aan de longverpleegkundige m.b.v. Luscii of SanaNet, geeft mij een veiliger gevoel. 
In dit kader is de ziektelastmeter een erg belangrijk instrument voor mensen met een chronische ziekte. Deze is inmiddels geïntegreerd in o.a. de Gezondheidsmeter en SanaCoach, maar bv nog niet in Luscii. Met de ziektelastmeter krijgen mensen met een chronische ziekte niet alleen een beter inzicht in hun klachten, maar ook handvatten om samen met zorgverleners stappen te zetten naar meer regie en een betere kwaliteit van leven. Zie voorbeeld in de bijlage. 
(De ziektelastmeter is ontwikkeld met subsidies van ZonMw en NWO. Professor Onno van Schayck (MUMC+) stond aan de wieg van de ziektelastmeter. Deze wordt nu ook verder ontwikkeld voor andere chronische ziekten.)

Toch zijn er ook kanttekeningen. Uit onderzoek blijkt dat zorgverleners soms een hogere werkdruk ervaren door digitale zorg. Het bijhouden van digitale gegevens vraagt tijd en een andere manier van werken.
Een andere ontwikkeling is dat de markt van zorgapps enorm versnipperd is. Er bestaan honderden apps, maar niet allemaal zijn ze wetenschappelijk onderbouwd of goed geïntegreerd in het zorgproces. Dit kan leiden tot verwarring en zelfs tot onvolledige informatie.

Tijdens het testen van zorgapps valt me steeds hetzelfde op, organisaties blijven maar nieuwe apps ontwikkelen met deels identieke functionaliteit. Het kost enorm veel geld, tijd en levert patiënten en zorgverleners vooral extra gedoe op.
Ik blijf daarom herhalen dat het samenvoegen van functies uit verschillende apps veel logischer zou zijn. Eén goede app is waardevoller dan tien halfslachtige varianten.

Waarom gebeurt dat niet? Is het ego, concurrentie, gebrek aan samenwerking, of simpelweg onwil om over de eigen schaduw heen te stappen? Het is in ieder geval niet in het belang van de patiënt en de zorgverlener.
Kijk alleen al naar het aantal PGO’s, inmiddels minimaal dertien, en dan tel ik DigiZorg van het Erasmus MC nog niet eens mee. De versnippering is compleet en het is tijd dat we dat hardop blijven zeggen.

Inzet van ehealth in de zorg moet wel aan enkele voorwaarden voldoen, zoals:
- Apps moeten aansluiten op bestaande systemen en werkprocessen, zodat zorgverleners niet dubbel werk hoeven te doen.
- Alleen apps die (wetenschappelijk)bewezen effectief zijn, verdienen een plek in de zorg.
- Ehealth moet eenvoudig te gebruiken zijn, ook voor (oudere) mensen met beperkte digitale vaardigheden, laaggeletterden en anderstaligen.
- Zowel patiënten als zorgverleners hebben training/begeleiding nodig om optimaal gebruik te maken van digitale hulpmiddelen.

De toekomst van de zorg ligt waarschijnlijk in een hybride model, waarin digitale hulpmiddelen en persoonlijk contact elkaar versterken. Ehealth kan routine taken en monitoring overnemen, zodat de zorgverlener zich richt op de complexe en menselijke kant van de zorg. Zo ontstaat een balans waarin technologie niet de zorg vervangt, maar juist ondersteunt.

Inzet van zorgapps en ehealth hulpmiddelen is geen wondermiddel, maar ze zijn wel een krachtige aanvulling op de traditionele zorg. Ze bieden patiënten meer regie, maken zorg toegankelijker en kunnen bijdragen aan betaalbaarheid. Tegelijkertijd moeten we kritisch blijven: zonder goede integratie, wetenschappelijke onderbouwing en aandacht voor digitale ongelijkheid kan de inzet van ehealth niet volledig worden waargemaakt.

Wat vind jij van de ontwikkeling van digitale zorg? Een zegen of een vloek? Ik ben erg benieuwd naar jullie reactie.

Ik wens iedereen een liefdevol 2026, met ruimte voor rust, verbinding en mooie momenten. 
En natuurlijk het liefst één goed functionerende, gebruiksvriendelijk PGO waarin zoveel mogelijk zinvolle functionaliteiten voor mensen met een chronische ziekte volledig geïntegreerd zijn. 🎄🎅